Korte Boekbesprekingen

Ad van Liempt, Kopgeld. Nederlandse premiejagers op zoek naar joden.1943, Uitgeverij Balans, 2002
Als in 1943 de deportatie van de joodse Nederlanders stagneert besluiten de Duitsers premiejagers in te zetten, die voor de inlevering van elke jood die zij opgespoord hebben een bedrag van Fl.7,50 ontvangen. Vijftig mannen van de colonne Henneicke kwijten zich met veel enthousiasme van hun taak. Het gaat hierbij niet om Duitse premiejagers, maar om Nederlandse collaborateurs. Opvallend is ook dat vele Nederlanders ondergedoken joden verraadden. Een klein aantal zette zich in voor de joodse onderduikers.
Het is een verbijsterend boek, ook omdat in detail wordt beschreven hoe deze jachttochten op joden werden uitgevoerd.

Steffie van den Oord, Eeuwelingen. Levensverhalen van honderjarigen in Nederland, Uitgevrij Contact, 2002

In dit boek worden de persoonlijke geschiedenissen van 22 honderdjarigen verteld. Het zijn boeiende en ontroerende verhalen, waarbij de geïnterviewden openhartig zijn over hun leven. De geïnterviewden komen uit allerlei delen van het land van hebben verschillende achtergronden.
Het boek geeft een levendig beeld van de ontwikkelingen in het begin van de twintigste eeuw.

Kees Slager, De ramp. Eem reconstructie van de watersnood van 1953, Atlas, 2003

Zondermeer het beste boek dat over de watersnoodramp van 1953 is geschreven. Slager geeft een levendig beeld van de gebeurtenissen. Het onvermogen en soms desinteresse van sommige lokale overheden tijdens de ramp. Hij beschrijft de reddingsoperaties van de overheid, die soms wel erg knullig verliepen. Slager aarzelt terecht niet daar schuld te leggen waar deze hoort en vraagt aandacht voor de vele heldhaftige daden van de individuele bewoners en hulpverleners. 
De ruim 500 pagina's tellend boek blijft boeien.

Bernard Lewis, What went wrong? The clash between Islam and modernity in the Middle East (Ned. titel: Wat is er misgegaan?, Arbeiderspers, 2002, 204 pagina's)

Dit boek is echt een must voor iedereen die iets meer wil weten over de denkwereld in het Midden Oosten en hun reacties op Westerse ontwikkelingen door de eeuwen heen. 
Dit boek is een gedegen studie en zal een classic worden in de literatuur over het Midden-Oosten.

Jane Corbin, Al-Qaeda. Het terreurnetwerk van Osama bin Laden, Mets & Schilt, 2002

Jane Corbin is redacteur van Panorama, het documentaire programma van de BBC. Zij reconstrueert in dit boek op minutieuze wijze de operaties van al-Qaeda die geleid hebben tot de aanslagen op New York en Washington.
Zij concludeert dat nieuwe terreur daden onvermijdelijk zijn.






Hans Olink, In strijd met de waarheid. De koude burgeroorlog in Amsterdam 1956, Uitgeverij   Bas  Lubberhuizen, 2002

De onderdrukking van de Hongaarse opstand door de Russen in 1956 maakte grote indruk op de Nederlanders. Omdat ze niet tegen de Russen konden vechten gingen zij de straat op om hun woede te koelen op communisten en hun bezittingen. Olink geeft niet alleen een beschrijving van de gebeurtenissen in 1956, maar laat ook indirect zien hoe volkswoede zich zelf kan voeden. Vooral nu in 2003 de standpuntbepaling rond het Midden-Oosten hysterische vormen aan gaat nemen, is het goed dit boek te lezen.

Günter de Bruyn, Verschoven stad. Een jeugd in Berlijn, Arbeiderspers, Privé-Domein, 2002

Deze Duitse auteurs heeft onder geleefd onder de dictatuur van de Derde Rijk en van de DDR. Hij vertelt over zijn jeugd in de Weimar Republiek en zijn gedwongen opname in het leger van de nazi's. De Bruyn beschrijft de gebeurtenissen in zijn persoonlijk leven samen met de politiek gebeurtenissen, die daar grote invloed op hadden.
Een verfijnde literaire geschiedschrijving.

Willem Maas, Jacques Gans. Biografie, de Prom, 2002

Gans was eens een overtuigd communist, trotskist en antikapitalist. Hij vocht in de straten van Berlijn tegen de nazi's. Hij correspondeerde vanuit Parijs met Ter Braak en Du perron. Tijdens de oorlog kwam hij in Londen openlijk in opstand tegen de paternalistische Nederlandse regering. Hij was ooit een beroemd schrijver van romans, zoals Liefde en Goudvissen, die veel waardering kregen. Jacques Gans werd in de jaren vijftig en zestig door links Nederland verguisd: Gans werd namelijk columnist voor de Telegraaf. Hij verdedigde in de Telegraaf het kapitaal en koos van een baan waar hij goed kon verdienen.
Gans is een boeiende persoon, die ondanks alles sympathie oproept.

Haary fraaf Kessler, De Dans of de Vulkaan. Een keuze uit de dagboeken 1918-1933, Arbeiderspers, Prive-Domein, 2002

Graaf Kessler, geboren in 1868, was een liberale aristocraat die zich inzette voor de Volkenbond, het pacifisme en een verenigd Europa. Hij verkeerde in de hoogste politieke en culturele kringen en had contacten met o.m. Rathenau, Rilke, Kurt Weil, Nietzsche, Josephine Baker, Einstein en vele anderen die tot de groten der aarde behoren. Tot zijn dood in 1937 hield hij dagboeken bij. In dit boek een selectie uit de roerige periode 1918-1933. Het is een schitterende boek over het inbterbellum.

Anna Maria Sigmund, Walkuren van het Derde Rijk. De vrouwen van de nazi's, Aspekt, 2002

Het Derde Rijk oefende een grote aantrekkingskracht uit op veel vrouwen. In dit boek komen aan de orde: Carin Goering, Emmy Goering, Magda Goebbels, Geli Raubal, Eva Braun, Gerda Bormann, Linda Heydrich, Unity Mitford en Hanna Reitsch. Echtgenotes van nazi kopstukken en enkele vrouwen die voor Hitler door het vuur gingen. Over Geli Raubal, het nichtje van Hitler, wordt nog steeds gespeculeerd of zij al dan niet zijn minnares was.
Het is geen diepgravend boek, maar geeft wel een levendig beeld van de nazi-tijd en de rol van de vrouw in die periode.

Jaques Monasch, De strijd om de macht. Politieke campagnes, idealen en intriges, Prometheus, 2002

Een boek om in een ruk uit te lezen. Monasch beschrijft aan de hand van zijn ervaringen het spel achter de schermen van de macht. De strijd tussen idealen en macht. Het is een boek zoals de uitgever zegt over "intriges, strategieën, applausfabrieken, lijsttrekkers, verraad, geheime onderzoeken, mediamanipulaties, idealen spindoctors, geld, opkopers, illusies, moord, nieuwkomers en ironie." Er is veel aandacht voor de achtergronden van het ontluisterend verlies van de PvdA bij de verkiezingen van 2002. Een lekker geschreven boek.

Mark Mazower, Duister Continent. Europa in de Twintigste Eeuw, Uitgeverij Contact, 2001

Mazower geeft een nieuwe visie op de geschiedenis van Europa en laat zien dat fascisme en communisme vruchten zijn van het Europees erfgoed en dat de overwinning van het liberalisme en de democratie het resultaat is van toevalligheden.
Uit de pers:
'Mark Mazower reconstrueert de Europese geschiedenis niet vanuit het heden. Het gaat hem er om wat er werkelijk gebeurt is. En dat beschrijft Mazower met gloed en beargumenteert hij meesterlijk', de New Statesman.

Tom Ambrose, Hitler's Loss. What Britain and America gained from Europe's cultural exiles, Peter Owen Publications, London, 2001

Bij de opkomst van het Nazisme vertrokken honderden wetenschappers en kunstenaars uit Duitsland en Oostenrijk. Ambrose beschrijft de bijdragen die zij vervolgens leverden aan de ontwikkelingen in de vrije wereld. Er is aandacht voor onder meer Popper, Brecht, Tauber, Hindemith, Chagall,Fermi, Grosz, Kokoschka en vele anderen.

Mark Roseman, The Villa, The lake, The Meeting. Wannsee and the Final Solution, Allen Lane, London, 2002. Nederlandse uitgave: De villa, het meer. de conferentie, Uitgeverij Balans, 2002

In 1947 ontdekten Amerikanen een document dat een samenvatting gaf van een bijenkomst van topambtenaren, SS en Nazi partij bonzen op 20 janurai 1942 in Wannsee. Het document dat bekend zou worden als het Wannsee Protocol, was een beschrijving hoe de definitieve uitroeiing van de joden in Europa plaats moest vinden.

Robert Gellately, Pal achter Hitler. Openheid en Onderdrukking in Nazi-Duitsland, SdU Uitgevers, Den Haag, 2001

Op basis van uitgebreid onderzoek in Duitse kranten en archieven toont Gellately aan dat de Duitsers in de jaren dertig goed op de hoogte waren van de moorddadige praktijken van de Nazi's, en dat ook veel Duitsers actief deelnamen aan de uitvoering ervan. Vrijwel elke Duitser werd via kranten, radio en diverse manifestaties goed geïnformeerd over de veranderingen na 1933

Uki Goñi, The Real ODESSA. How Peron Brought the Nazi War Criminals to Argentina, Granta Books, London, 2002

De Argentijnse auteur beschrijft het antisemitisme in Argentinië voor de tweede wereldoorlog en de vroege contacten tussen Peron en de Duitse Nazi's. In 1944 begonnen agenten van Himmler vanuit Madrid ontsnappingsroutes te organiseren voor de Nazi kopstukken. In 1946 verhuisde het hoofdkwartier naar Buenos Aires, waar het opereerde vanuit het presidentieel paleis. Goñi laat zien dat het Vaticaan, de Argentijnse katholieke kerk en de Argentijnse regering overeenkwamen Franse en Belgische oorlogsmisdadigers naar Argentinië te laten ontsnappen.